Dzisiaj Muzeum Treblinka (woj. mazowieckie), dawniej niemiecki nazistowski obóz zagłady i pracy (Treblinka I, Treblinka II) funkcjonujący w latach 1941 – 1944. Nazwa pochodzi od położonej w pobliżu wsi i stacji kolejowej Treblinka.

Treblinka I – Obóz pracy
Pomysłodawcą, a także organizatorem był starosta Ernst Gramss. Z jego inicjatywy została powołana spółka betoniarska, której zadaniem była produkcja na bazie surowców z pobliskiej żwirowni. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej przedsiębiorstwo musiało przerwać wydobycie żwiru, ze względu na brak dostatecznej liczby robotników. Aby zapewnić odpowiednią ilość siły roboczej Gramss podsunął pomysł utworzenia w pobliżu obozu pracy przymusowej.

Przez cały okres funkcjonowania obozu (od września 1941 roku do 23 lipca 1944 roku) komendantem był Theodor van Eupen. Niemiecka obsługa liczyła ok. 20 osób. Mieli oni także do pomocy kompanie strażników, głównie Ukraińców – łącznie około 100 osób.

Przez obóz ten przeszło ok. 20 tys. więźniów, z czego ok. 10 tys. z nich zmarło lub zostało rozstrzelanych.

Treblinka II – Obóz zagłady
Obóz zagłady powstał w połowie 1942 roku, w pobliżu karnego obozu pracy, w ramach „Akcji Reinhardt”, której celem była likwidacja ludności żydowskiej. Komendantem obozu był doktor medycyny Irmfried Eberl, zaś po nim funkcję tę przejął Franz Stangl.

Pierwszy transport 23 lipca 1942 roku przywiózł Żydów z getta warszawskiego. Od tej daty przywożono tutaj Żydów głównie z okupowanej Polski, ale także z ZSRR, Grecji, Francji, Czechosłowacji, Jugosławii, Niemiec oraz Austrii. Trafiali tutaj także Romowie i Sinti z Polski oraz Niemiec.

Ofiary były mordowane w stacjonarnych komorach gazowych przy użyciu gazów spalinowych. Szacuje się, że zginęło tutaj ponad 800 tys. ludzi. Zwłoki były palone na specjalnie przygotowanych rusztach, aby zatrzeć ślady zbrodni.

2 sierpnia 1943 roku w obozie wybuchło zbrojne powstanie zorganizowane przez więźniów. Spośród 840 osób, jedynie około 200 udało się wydostać z obozu, zaś ostatecznie wojnę przeżyło maksymalnie około 100.

Po powstaniu rozpoczęła się likwidacja obozu, w celu zatarcia śladów po jego istnieniu. Obozowe zabudowania oraz instalacje rozebrano w listopadzie 1943 roku. Teren został zaorany i zasiany łubinem.

Podczas przygotowywania artykułu korzystano z danych zamieszczonych na stronach Muzeum Treblinka (muzeumtreblinka.eu) oraz Wikipedia (pl.wikipedia.org).

Linki:
Muzeum Treblinka: https://muzeumtreblinka.eu